Hükümet, Türkiye'de uzun yıllardır ülke genelinde tek tip olarak uygulanan asgari ücret sisteminde kapsamlı bir değişiklik için hazırlıklara başladı. Edinilen bilgilere göre, 2026 yılı itibarıyla net 28 bin 75 TL olarak uygulanan asgari ücret yerine, illerin ekonomik koşulları ve sektörlerin yapısını esas alan bölgesel ve sektörel bir model üzerinde çalışmalar yürütülüyor.
Hazırlık aşamasındaki yeni sistemde, iller arasındaki yaşam maliyetleri, iş gücü piyasasının ihtiyaçları, sektörlerin rekabet gücü ve üretim maliyetleri dikkate alınacak. Çalışmanın temel hedefleri arasında çalışanların hak kaybına uğramaması, işverenlerin ise üretim ve istihdamı sürdürülebilir şekilde devam ettirebilmesi yer alıyor.
Bakanlık ve Sosyal Taraflar Sürece Dahil Edilecek
Taslak çalışmaların ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kamu kurumlarının değerlendirmeleri alınacak. Düzenlemenin şekillenme sürecinde işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşlerinin de masaya yatırılması planlanıyor.
Yetkililer, oluşturulacak modelde çalışanların mevcut ücret ve sosyal haklarının korunmasının öncelikli ilke olacağını belirtirken, işverenlerin üzerindeki maliyet baskısının da sektörlerin gerçekleri doğrultusunda değerlendirileceğini ifade ediyor.
İller ve Sektörler Arasındaki Farklılıklar Dikkate Alınacak
Hazırlanan modelde özellikle büyükşehirlerle küçük şehirler arasındaki yaşam maliyeti farklarının dikkate alınması hedefleniyor. Bunun yanında sanayi, turizm, tarım, hizmet ve teknoloji gibi farklı sektörlerin ekonomik yapıları da ücret belirleme sürecinde etkili olabilecek.
Böylece hem bölgesel ekonomik farklılıkların hem de sektörlerin ihtiyaçlarının daha gerçekçi şekilde ücret politikalarına yansıtılması amaçlanıyor.
Dünyada Benzer Uygulamalar Bulunuyor
Bölgesel ve sektörel asgari ücret sistemi birçok ülkede uzun yıllardır uygulanıyor.
ABD'de federal asgari ücretin yanı sıra eyaletler ve bazı şehirler kendi ekonomik koşullarına göre daha yüksek asgari ücret belirleyebiliyor. Bazı sektörlerde ise farklı ücret tarifeleri uygulanıyor.
Kanada'da Ontario, British Columbia ve Alberta gibi eyaletlerde asgari ücret seviyeleri birbirinden farklılık gösteriyor.
Japonya'da ise 47 idari bölgenin ekonomik yapısı ve yaşam maliyetleri dikkate alınarak ayrı asgari ücretler belirleniyor. Tokyo en yüksek ücretin uygulandığı bölge olurken, kırsal bölgelerde daha düşük seviyeler uygulanıyor.
Çin ve Hindistan'da da eyaletler ile şehirlerin ekonomik şartlarına göre farklı asgari ücret tarifeleri yürürlükte bulunuyor.
Avrupa'da ise Almanya'da ulusal asgari ücret uygulanırken, toplu iş sözleşmeleri sayesinde bazı sektörlerde daha yüksek ücretler belirlenebiliyor. İtalya ve Avusturya'da yasal asgari ücret bulunmuyor; ücretler büyük ölçüde sektör bazlı toplu iş sözleşmeleriyle düzenleniyor. Belçika'da ise ulusal taban ücretin yanında birçok sektörde daha yüksek ücret seviyeleri uygulanıyor.
Nihai Karar Değerlendirmelerin Ardından Verilecek
Taslak çalışmaların tamamlanmasının ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve ilgili kurumların değerlendirmeleri doğrultusunda nihai kararın verilmesi bekleniyor.
Düzenlemenin hayata geçirilmesi halinde Türkiye'de ilk kez bölgesel ve sektörel farklılıkları esas alan yeni bir asgari ücret sistemine geçilmiş olacak. Ancak çalışma henüz hazırlık aşamasında bulunuyor ve modelin kapsamı ile uygulanma şekli yapılacak değerlendirmeler sonrasında netleşecek.
Yorum Yazın